Co to jest open space i czy model pracy w otwartej przestrzeni jest dla Ciebie
- Skąd wziął się open space i dlaczego firmy tak chętnie go wybierają
- Co to jest open space w praktyce, czyli jak wygląda dzień pracy przy wspólnym biurku
- Zalety otwartego biura, które naprawdę widać w codziennej pracy
- Wady open space, które zauważysz w pierwszym tygodniu
- Dla kogo open space jest dobrym wyborem, a dla kogo koszmarem
- Jak pracować w open space i nie zwariować
- O co zapytać na rozmowie o pracę, żeby nie trafić do hałaśliwej hali
- Najczęstsze pytania
Co to jest open space? Najprościej mówiąc, to biuro bez ścian działowych i gabinetów, w którym kilkadziesiąt osób pracuje przy wspólnych biurkach. Standardowo taka przestrzeń mieści 20-100 stanowisk, a prywatność ogranicza się do słuchawek, budek telefonicznych i cichych pokoi. Sprawdza się w zespołach, które dużo rozmawiają, i mocno przeszkadza tam, gdzie liczy się cisza.
Skąd wziął się open space i dlaczego firmy tak chętnie go wybierają
Pomysł nie jest nowy. W 1968 roku Robert Propst z firmy Herman Miller zaprojektował system Action Office - meble, które miały dać pracownikom umysłowym więcej ruchu i możliwość przeorganizowania miejsca pracy. Ironia polega na tym, że z jego pomysłu wyewoluowały boksy cubicle, a potem wielkie hale z dziesiątkami biurek. Do Polski otwarte biura przyszły razem z centrami usług wspólnych. Od około 2008 roku w Krakowie, Wrocławiu, Warszawie i Trójmieście powstawały kolejne centra, a wraz z nimi standard, w którym jeden zespół siedzi przy jednym stole.
Firmy wybierają open space z trzech powodów. Pierwszy to koszty - z raportów JLL i CBRE wynika, że średnia powierzchnia biurowa na osobę w Polsce spadła do około 9-10 m2, podczas gdy w latach 90. było to 15-20 m2. Drugi to elastyczność: przestawienie biurek kosztuje mniej niż przebudowa ścian. Trzeci to przekonanie, że bliskość sprzyja wymianie informacji. To ostatnie założenie bywa prawdziwe, ale tylko wtedy, gdy zespół ma gdzie rozmawiać bez przeszkadzania innym.
Co to jest open space w praktyce, czyli jak wygląda dzień pracy przy wspólnym biurku
Open space w praktyce to jedna duża sala i kilka stref pomocniczych. Najczęściej znajdziesz tam rzędy biurek, jedną lub dwie sale konferencyjne, budki telefoniczne, czasem cichy pokój i kuchnię, która po godzinie 10 zamienia się w miejsce spotkań. W wersji z hot deskingiem nie masz swojego biurka - przychodzisz, wybierasz miejsce, podłączasz laptopa.
Wariantów jest więcej. Klasyczny open space to przypisane miejsca w jednej sali. Activity based working zakłada, że wybierasz strefę zależnie od zadania: cichą do pracy z liczbami, otwartą do rozmów z zespołem, kuchenną do nieformalnych ustaleń. Hot desking to wersja najprostsza - brak przypisanych biurek i szafki na klucz.

Czym jest open space w praktyce, poczujesz po kilku dniach, kiedy policzysz, ile razy ktoś przerwał Ci zdanie w połowie. Poranek jest zwykle spokojny. Między 10 a 12 robi się głośniej, bo ludzie dzwonią i umawiają się na spotkania. Po lunchu przychodzi chwila ciszy, a po 15 znowu robi się ruch. Poziom hałasu w typowym open space wynosi 50-70 dB, czyli tyle, ile w niezbyt zatłoczonej restauracji.
Jeśli pracujesz w hot deskingU albo w activity based working, tym bardziej przyda się plan dnia - warto wtedy sprawdzić Najczęstsze błędy w korzystaniu z plannera, bo w open space łatwo zgubić czas między przerwaniami.
Zalety otwartego biura, które naprawdę widać w codziennej pracy
Otwarte biuro daje zespołowi kilka rzeczy, których nie załatwisz mailem. Nowa osoba uczy się szybciej, bo słyszy, jak inni rozwiązują problemy, jak rozmawiają z klientami i jakich słów używają. Kiedy utkniesz, wystarczy odwrócić głowę, żeby zapytać kogoś z zespołu. To skraca drogę do odpowiedzi z godzin do minut.
Mniej jest też wiadomości, które służą tylko do ustalenia jednej rzeczy. Zamiast pisać do kolegi z drugiego działu, podchodzisz i pytasz. Relacje budują się przy okazji, przy ekspresie do kawy, przy wspólnym stole. W firmach, w których ludzie pracują głównie zdalnie, ten efekt znika i trzeba go odbudowywać przez spotkania integracyjne.
Z perspektywy zespołu liczy się jeszcze jedno: open space utrudnia ukrywanie problemów. Jeśli projekt się sypie, widać to po rozmowach i minach szybciej niż w raportach. Dla menedżera to informacja, dla reszty zespołu - czasem ulga, czasem stres.
Wady open space, które zauważysz w pierwszym tygodniu
Największy problem to przerwania. Gloria Mark z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Irvine policzyła, że po przerwaniu powrót do zadania zajmuje średnio 23 minuty. W open space przerwania przychodzą same: telefon kolegi, rozmowa o weekendzie, dzwonek windy, drukarka. Jeśli w ciągu dnia ktoś przerywa Ci dziesięć razy, trudno mówić o pracy wymagającej myślenia.
Drugi problem to brak prywatności. Nie załatwisz sprawy w banku, nie porozmawiasz z lekarzem, nie powiesz szczerze, co myślisz o decyzji szefa. Wszystko słyszy pół sali. Do tego dochodzi poczucie bycia obserwowanym - ktoś widzi, ile czasu spędzasz na przeglądarce, nawet jeśli akurat szukasz danych do raportu.
Badania z 2018 roku, które przeprowadzili Ethan Bernstein i Stephen Turban, pokazały coś zaskakującego. Po przeprowadzce dwóch firm do open space bezpośrednie rozmowy twarzą w twarz spadły o około 70%, a liczba maili i wiadomości wzrosła. Ludzie nie zaczęli rozmawiać więcej - zaczęli się izolować, żeby odzyskać choć trochę prywatności.
Do listy dopisz jeszcze kwestie zdrowotne. Badania skandynawskie wiążą pracę w dużych salach z większą liczbą dni chorobowych, bo infekcje roznoszą się szybciej. Niektóre osoby po kilku miesiącach zgłaszają problemy ze snem i rozdrażnienie, które wynikają z ciągłego hałasu w tle. Jeśli takie objawy się utrzymują, warto sprawdzić, czy nie wpisują się w wypalenie zawodowe po 10 latach pracy.
Dla kogo open space jest dobrym wyborem, a dla kogo koszmarem
Ten model sprawdza się w zespołach sprzedażowych i obsłudze klienta, gdzie liczy się szybka reakcja i wymiana informacji. Sprawdza się też na początku pracy w nowej firmie - łatwiej poznać ludzi i zrozumieć, jak firma działa. Juniorzy korzystają z open space bardziej niż seniorzy, bo uczą się przez obserwację.
Koszmarem bywa dla osób, które potrzebują długich bloków skupienia. Programiści, analitycy danych, graficy, tłumacze i księgowi tracą w open space więcej czasu na odzyskiwanie koncentracji, niż zyskują na kontaktach. Podobnie jest z osobami z ADHD, nadwrażliwością słuchową, zaburzeniami przetwarzania słuchowego, w spektrum autyzmu. Dla nich hałas to nie dyskomfort, a przeszkoda, której nie da się zignorować.
Osobna sprawa to dane poufne. Jeśli rozmawiasz z klientem o jego zadłużeniu albo analizujesz wynagrodzenia zespołu, open space staje się problemem prawnym. RODO wymaga, żeby dane osobowe były chronione, a nie każdy w firmie ma prawo je słyszeć.

Jak pracować w open space i nie zwariować
Kilka rozwiązań działa od pierwszego dnia. Oto te, które najczęściej się sprawdzają.
- Słuchawki z aktywną redukcją hałasu zmieniają bardzo dużo, choć nie wszystkie - te najtańsze wyciszają szum klimatyzacji, a nie rozmowy. Jeśli nie chcesz wydawać kilkuset złotych, zatyczki do uszu z filtrem (na przykład Loop czy Alpine) kosztują mniej i tłumią dźwięki w podobnym stopniu. Do tego biały szum albo muzyka instrumentalna w tle.
- Rezerwuj cichy pokój na bloki po 90 minut. Nie na cały dzień, bo wtedy zablokujesz go innym, ale na czas, w którym musisz napisać raport, przygotować ofertę albo przeczytać umowę. W kalendarzu zespołu oznacz te godziny jako zajęte. Zanim zaczniesz planować takie bloki, warto wiedzieć, jak wybrać planner dzienny do pracy biurowej, żeby plan nie zamienił się w kolejną listę zadań.
- Ustaw biurko tak, żebyś miał ścianę za plecami i nie siedział na przejściu. Miejsce przy kuchni, przy wejściu albo przy drukarce to najgorsze z możliwych lokalizacji. Jeśli masz wpływ na to, gdzie siedzisz, wybierz róg sali zamiast środka.
- Ustal z zespołem dwie zasady: rozmowy telefoniczne w budce i godzina ciszy między 10 a 11. To drugie działa lepiej niż jakiekolwiek słuchawki, bo dotyczy wszystkich. Kiedy ludzie wiedzą, że o 10:00 nikt nie zagada, sami zaczynają szanować ten czas.
- Porozmawiaj z przełożonym o strefach, a nie o skardze. Zamiast mówić „nie da się pracować”, zaproponuj konkret: dwie budki telefoniczne, cichy pokój, parawan między stołami. Menedżerowie reagują lepiej na propozycje niż na narzekanie.
- Wykorzystaj pracę zdalną na dni, w których masz najwięcej zadań wymagających skupienia. Jeden dzień w domu w tygodniu potrafi zdziałać więcej niż tydzień w słuchawkach.
- Rób mikroprzerwy. Po każdym spotkaniu wstań, przejdź się po korytarzu, wyjdź na dwór na pięć minut. Hałas męczy układ nerwowy, a krótki ruch pozwala mu wrócić do równowagi.
O co zapytać na rozmowie o pracę, żeby nie trafić do hałaśliwej hali
Zanim podpiszesz umowę, sprawdź, czym jest open space w tej konkretnej firmie. W jednej to cztery strefy po 15 osób, w innej hala na 200 biurek. Różnica jest ogromna, a na zdjęciach w rekrutacyjnych prezentacjach wygląda podobnie.
Zapytaj, ile osób siedzi w jednej sali i ile metrów kwadratowych przypada na osobę. Jeśli usłyszysz „około 200” i „nie wiem”, poproś o wizytę w biurze. Najlepiej przyjdź między 10 a 14, bo wtedy jest najgłośniej.
Sprawdź, czy w biurze są ciche pokoje i ile ich jest w stosunku do liczby pracowników. Jeden pokój na 150 osób to żart, nie rozwiązanie. Zapytaj też o budki telefoniczne i o politykę słuchawek - czy można w nich pracować cały dzień, czy szef uważa to za brak zaangażowania.
Dowiedz się, czy miejsca są przypisane, czy rotacyjne. W hot deskingU rano trafisz tam, gdzie zostało wolne miejsce, a to zwykle oznacza najgorszy stolik. Zapytaj też, czy zespół ma dni zdalne i czy są one zapisane w regulaminie, czy zależą od humoru przełożonego.
Najczęstsze pytania
Ile metrów kwadratowych na osobę przypada w open space?
Przepisy BHP wymagają co najmniej 2 m2 powierzchni podłogi na osobę i 13 m3 wolnej objętości pomieszczenia po odjęciu mebli. To minimum, nie standard. W praktyce biura projektuje się tak, żeby na osobę przypadało 6-10 m2, a w firmach z ambitnym podejściem do komfortu nawet 12 m2. Poniżej 6 m2 robi się ciasno i głośno, bo ludzie siedzą zbyt blisko siebie.
Czy open space jest zgodny z przepisami BHP?
Tak, jeśli spełnia wymagania rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP. Chodzi o powierzchnię i objętość pomieszczenia, oświetlenie, temperaturę, wentylację i poziom hałasu. Open space nie jest zabroniony, ale pracodawca musi zadbać o warunki pracy. W praktyce kontrole PIP najczęściej dotyczą wentylacji, temperatury latem i właśnie hałasu.
Czy open space przeszkadza w koncentracji?
Tak, i to mocno. Badania pokazują, że po przerwaniu powrót do zadania zajmuje około 23 minut, a w open space przerwań jest wiele w ciągu dnia. Hałas o natężeniu 50-70 dB utrudnia pracę pamięci roboczej. Osoby, które wykonują zadania wymagające skupienia, tracą w open space nawet 20-30% produktywności w porównaniu z pracą w cichym pokoju.
Jakie są rodzaje open space?
Najczęściej wyróżnia się cztery: klasyczny open space z przypisanymi biurkami, hot desking bez stałych miejsc, activity based working ze strefami do różnych zadań i układ combi, w którym część zespołów ma gabinety, a reszta siedzi w sali. Różnią się poziomem hałasu, kontrolą nad miejscem pracy i tym, ile prywatności dostajesz.
Jak przetrwać w open space?
Postaw na trzy rzeczy: ochronę słuchu, kontrolę otoczenia i przerwy. Słuchawki z redukcją hałasu lub zatyczki z filtrem obniżą poziom bodźców. Cichy pokój rezerwuj na bloki po 90 minut. Biurko ustaw z dala od przejść i kuchni. Ustal z zespołem zasady dotyczące telefonów i godzin ciszy. Rób krótkie przerwy po spotkaniach, żeby układ nerwowy wrócił do równowagi.
Czy open space jest dobry dla introwertyka?
Zwykle nie, choć wiele zależy od warunków. Introwertyk potrzebuje czasu w ciszy, żeby odzyskać energię po kontakcie z ludźmi, a open space nie daje takiej możliwości. Jeśli w biurze są ciche pokoje, można pracować zdalnie i zespół szanuje słuchawki, da się funkcjonować. Bez tych warunków praca w otwartej sali męczy bardziej niż uczy.